Eerste dag van NSJ zorgt voor intense aanval van FOMO

North Sea Jazz is onbetwist het grootste jazzfestival van Europa en zelfs het grootste indoor jazzfestival ter wereld. Verdeeld over twaalf zalen, een tent en buitenpodium en nog wat kleine podia krijgt het publiek in drie dagen de tijd om zich te laven aan jazz en alles dat daaraan verwant is. Er zijn meer dan 150 concerten en het eerste resultaat is een paniekaanval vanwege de keuzestress. Trompetheld Avishai Cohen missen of zijn naamgenoot, pianist Emmet Cohen met altsax hardbopper Patrick Bartley, het kan dan al snel leiden tot 'had-ik-maar-frustraties'. Wat te doen als gelijktijdig de winnaar van de Paul Acket Award speelt en daarnaast de Indische parel Ganavya?

North Sea Jazz Festival, vrijdag 11 juli 2025, Ahoy, Rotterdam
Tekst: Monica Rijpma | Foto's: Louis Obbens

De jazzrivier verspreidt zich over alle werelddelen. De manier waarop muziekwortels en -stijlen met elkaar verweven (fusie) en samen iets nieuws brengen dat minstens evenwaardig is, zo niet beter dan wat er al was, geeft hoop voor een humane toekomst voor onze planeet. Op zoek naar die fusie werden de keuzes voor de eerste dag bepaald.

Bij 'The Second Time Around' bestaat de verbinding uit de samenwerking tussen Jazz Orchestra of the Concertgebouw en de zangeressen Fay Claassen, Anna Serierse & Esther Van Hees. Een fusie van oude arrangementen in een nieuw jasje voor een nieuw album. De tweede ronde, second time around verwijst naar de titel van de op deze vrijdag gelanceerde lp, met nummers die eerder werden opgenomen door Rita Reys in 1965. Dat was toen een unieke samenwerking met Oliver Nelson, saxofonist en componist en begenadigd arrangeur. Met name Fay Claassen brengt de herinnering aan Rita Reys glansrijk tot leven, met een intonatie, timing en de vocale versieringen die herkenbaar verwant zijn aan Europa's first lady of jazz. Tijdens deze editie van NSJ komen de liefhebbers van gezongen jazz goed aan hun trekken en hier laten alle drie de zangeressen horen dat ook in de lage landen het vocale talent veelzijdig is en van grote kwaliteit. Waar Reys lang op eenzame hoogte stond zijn er nu in alle stijlen zangers en zangeressen die op internationaal niveau meetellen.

Vocale en instrumentale secties overlappen waarbij tekst soms wel, soms niet de boodschap ondersteunen. Bij het Martin Fondse Voice Orchestra vervloeien de stemmen van het vocale ensemble Vox Sturmus naadloos met het ensemble van vaste Fondse-medewerkers zoals Miguel Boelens op altsaxofoon en basklarinet en Eric van der Westen op de contrabas. Traditie en toekomst zijn moeilijk uit elkaar te houden in een geluid dat je overspoelt en je ziel raakt.

Datzelfde kan worden gezegd van het bijzondere project van dirigent Clark Rundell, die het Rotterdams Filharmonisch Orkest en gasten begeleidt in een uitvoering van de symfonische muziek van Wayne Shorter. Hier staat de wisselwerking tussen het orkest en de solisten centraal, waaronder de contrabassist John Patatucci en toetsenist Danilo Perez van het Wayne Shorter Quartet. Voor drumster Terri Lyne Carrington was Shorter een spirituele vader met als een van de mooiste resultaten de lp 'Live At The Detroit Jazz Festival'. Ook Nederlandse saxofoniste Tineke Postma werkte meerdere malen met Shorter samen. Haar solo's laten zijn energie en spirit horen en zijn van adembenemende schoonheid, passend bij de composities. Rundell ontdekte in het huis van Shorter unieke manuscripten en meerdere stukken hebben op 11 juli hun Europese première. Het is te hopen dat deze muziek op een album verschijnt, want het is als de missende link; termen als klassiek of hedendaags vallen weg. Het is muziek met een nadrukkelijk bestaansrecht, die de test van de tijd zal doorstaan.

Postma, Terri Lyn Carrington, saxofoniste Melissa Aldana en drumster Sun-Mi Hong zijn allemaal vrouwen die bij NSJ 2025 laten horen dat jazzmuziek volledig geëmancipeerd kan zijn. Gender, religie of etnische achtergrond speelt geen rol als je op je oren afgaat en je door de 'vibes' laat meenemen. Van de kleinere ensembles gaf het trio van gitarist Julian Lage de meest intense trilling. Met contrabassist Jorge Roeder en drummer Joey Baron ontstond op het podium een muzikale communicatie vol verrassing, humor, plezier en volmaakte spanningsbogen. De drie muzikanten spreken als uit een mond, maken elkaars zinnen af en geven commentaar. Daarbij is het gitaargeluid eerder onttrokken aan klassiek, folk en blues dan aan jazz. Snel of gedragen, er wordt hier niet luid gespeeld maar elke noot wordt gekozen en gedecideerd neergezet. Dat kan je ook zien aan de gebaren die een levendig deel van het spel zijn. Elke muzikant in het trio is een volwaardig gesprekspartner. Aanrader; ga gerust naar een concert als Julian Lage in de buurt is, ongeacht de bezetting. Je zal er geen spijt van krijgen.

De winnaar van de Paul Acket Award 2025 - of beter gezegd de winnares - Sun-Mi Hong kwam net terug van een reis naar haar geboorteland, Zuid-Korea. Ze had te kampen met jetlag, waardoor het voor haar vier uur 's nachts was. Zij en haar bandgenoten speelden daardoor niet minder raak. Trompettist Alistair Payne speelt ook hier de sterren van de hemel en net als Sun-Mi Hong is hij tijdens het festival te horen in meerdere bezettingen.

De tengere verschijning van Melissa Aldana verloochent haar indrukwekkende beheersing van de tenorsaxofoon. Ook zij is geraakt door de ziel van Wayne Shorter wat ze op haar album 'Echoes Of The Inner Prophet' heeft omgezet in composities die zo ook vandaag speelt. Ze kan ook grappen en grommen als Sonny Rollins en vragen, knagen, schuren en kraken als John Coltrane.

Met behulp van funk, scratch en ska, afrobeat en hiphop bouwde Ezra Collective een feestje in zaal Maas. De muziek ligt in het verlengde van James Brown ('Pappa’s Got A Brand New Bag') en Madness uit de jaren 70, waarbij de blazers vooral het ritme accentueren. Buiten in de tent van podium Congo bracht Arp Frique & the Perpetual Singers funk vermengd met gospel en soul. Er stonden drie tv-camera's dus dit concert zal vast binnenkort ergens streamen.

Het Branford Marsalis Quartet had een paar nummers nodig om los te komen van virtuoos spel en de emotionele diepte in te duiken met het repertoire van hun recente album. 'Belonging' is een stuk voor stuk opnieuw uitgevoerde interpretatie van het gelijknamige album van Keith Jarrett's European Quartet uit 1974.

Daarmee is het fusie-cirkeltje rond. Een 50 jaar oud album dat een trend inluidt om terug te gaan naar de melodie en in de solo's de intentie en sfeer van het stuk te zoeken. Opvallend was dat bij veel concerten de stilte tussen de noten een hoorbare rol speelde. Letterlijk een verademing tussen de ruis, herrie, en haast van de gewelddadige wereld buiten Ahoy Rotterdam.

Klik hier voor een fotoverslag van dag 1 van North Sea Jazz 2025 door Louis Obbens.