Draai om je oren
Festivalverslag



home  
    
    
 

Fietsen tot je erbij neervalt
ZomerJazzFietsTour, vrijdag 29 en zaterdag 30 september 2014, diverse locaties, Groningen

Tekst: Eddy Determeyer
Foto's: Pieter Boersma & Willem Schwertmann

Uitgerekend in het oudste kerkje van de route treedt de meest extreme zangeres op. FranÁaise Isabelle Duthoit zingt in het godshuis van Fransum als een angry bird die 's ochtends een handvol bennies in haar voerbakje vond. Ze fluistert, knispert, gilt en gromt en alles on the spur of the moment. Van nature was ze ongetwijfeld reeds begiftigd met een formidabele strot en haar studie klassieke zang aan het conservatorium van Lyon heeft voor de nodige verfijning annex vergroving gezorgd. Dwars en schril, dan weer verlokkende sensueel en voortdurend theatraal doende plegen die krap aan zestig kilo dynamiet voortdurend aanslagen op je incasseringsvermogen.

Uit hetzelfde laken knipte ze een pak voor haar klarinet. Ook die begint waar lieden als Don Byron het niet meer zagen zitten. Ze speelt zorgvuldig buiten de contouren van haar instrument. Ze is zů een met de klarinet dat ze, wanneer ze naar een bepaald effect op haar stembanden zoekt, onwillekeurig met haar hand haar klarinet dempt. Je mag hopen dat Duthoit haar lichaam per codicil ter beschikking van de wetenschap heeft gesteld.

Haar begeleiders benen haar maar met moeite bij. Trombonist Johannes Bauer, die al eerder met Duthoit werkte, pompt aanvankelijk voornamelijk single note-toonladders uit zijn instrument en akoestische bassist Luc Ex gaat diep door de knieŽn en laat zijn instrument oneerbiedig ondersteboven over de tegelvloer schrapen.

Uitermate vrolijk en verkwikt stapte ik dus op de fiets, op weg naar klarinettist Daniele D'Agaro, die hemelsbreed nog geen vier kilometer oostelijker speelde, in het kerkje van Oostum. Voor het eerst had ik ook de wind en het zonnetje mee en dus raakte ik van het macadam en met het corpus vol tegen het dek. Op een haar na verbrijzelde knieschijf, gemaltraiteerde ribbenkast (een blijvertje voorlopig), snel zwellende linkerhand. Wow, mijn eerste FietsTourOngeluk in 28 jaar! Nu weet ik ook wel dat een goede bloedsomloop in dit soort gevallen van eminent belang is, dus schakelde ik fluks over op borstademhaling en zocht ik zoveel mogelijk linkerbochten op, om uitbundig met het handje te wapperen.

Gelukkig bleek dat de muziek van D'Agaro's trio Ultramarine een helende werking had, dat was mooi meegenomen. Benny Goodman on acid, grapte de bandleider na afloop en, inderdaad, de Swing Era was hier nooit ver weg. De klarinettist had een fikse scheut Ellingtonia door de mix geroerd en in 'Azure' hoorden we hoe kamerjazz op zijn best klinkt. De band speelde alsof de leden met draadjes van spinrag aan elkaar waren verbonden en zoals we weten is spinnendraad, vanwege zijn moleculaire oriŽntatie, sterker dan Kevlar. Luigi Vitale bespeelde een marimba die vijf octaven herbergt. Daar hij klein en dun is, lukt het hem op twee locaties tegelijkertijd te zijn, zodat hij zijn instrument gelijktijdig laag kan laten donderen en als in een plaatstaalwerkplaats pijnlijk kan laten hameren.

De middag was in Leegkerk begonnen, waar kornettist Eric Boeren met een kwintet muziek uitvoerde, die voor een deel gebaseerd was op het oeuvre van dichter en beeldend kunstenaar Lucebert. De Franse vocaliste Marie Guilleray droeg de teksten voor en haar charmante accent zorgde ervoor dat de soms wat ondoorzichtige verzen helemŠŠl abstract werden. Dat effect werd versterkt wanneer Guilleray overschakelde op gemompel. Alsof bij de buren TV5 nogal nadrukkelijk aanstond. De muziek zelf meanderde ondertussen tussen verdichting en ontspanning. Daarbij bewees saxofonist Tobias Delius met zijn voluptueus orgelende geluid maar weer eens dat Adolphe Sax niet slechts hem in het hoofd moet hebben gehad bij het uitvinden van het instrument, maar dat die er waarschijnlijk ook een kerkje zoals daar in Leegkerk bij voor ogen heeft gehad.

Volgens goed gebruik trad een aantal ensembles reeds aan tijdens de Proloog, de avond tevoren in het Platformtheater en op het openluchtfestival Noorderzon. Voor de Schotse vocaliste Maggie Nicols was er kennelijk niet zoveel veranderd sinds ze in de jaren zestig de aandacht begon op te eisen met haar cabareteske uitvoeringen van improliedkunst. Bob Dylan kwam ons eraan herinneren dat 'The Times They Are Aí Changing' en ook de 'Superstition' van Stevie Wonder was niet verdwenen. 'Iíve Been Loving You Too Long' werd helemaal uit elkaar geprutst, waarna het nummer als door een wonder weer aan elkaar groeide. Het aldus ontstane pandemonium ging in een roerloze vijver ten onder. Mooi hoe de vocaliste deze bestaande songs opfrommelde en ze vervolgens getransformeerd en wel uit haar hoge hoed toverde. Nicols stuurde haar stem van de altregionen naar die van de sopraan en vice versa. Daarbij werd ze precieus begeleid door slagwerker Dennis Chorolles, die zich vooral van vegertjes bediende, en David Chevalier op akoestische gitaar.

Met het trio Xalam liet rietblazer Matt Darriau horen hoe goed repetitieve patronen uit het Midden-Oosten improvisatie verdragen. De sprong naar West-Afrika is voor deze lieden slechts een peulenschil en zo klonk er in de ud van Brandon Terzic in het nummer 'Foudť' een mandinggitaar, of een duimpiano. Wordt dit soort oersoepmuziek ook weer dansmuziek? Dat zou mooi zijn.

Op het podium Op Zuid begon het Siciliaanse gezelschap Manziluna wat tam. Maar net wanneer je overwoog dat hier, gezien de individuele kwaliteiten met wat oefening nog best een heel behoorlijk bandje uit zou kunnen groeien, zetten de muzikanten een daverend 'Monte Jato' in. Vocaliste Cinzia Catania en sopraansaxofonist Calogero Genco krijsten om het hardst. Hun mix van op traditionele wijsjes gebaseerde melodieŽn, rock en impro lijkt mij kortom levensvatbaar. Dat werd nog eens onderstreept door de zeepbellen die tijdens het laatste nummer door de nacht dansten en voor wie de gekleurde gloeilampjes die rond het terrein hingen absoluut geen concurrentie vormden.

Willem Schwertmann maakte foto's van de concerten van Maggie Nicols/David Chevallier/Denis Charolles en Lux Ex Bougie.