De wind gierde meedogenloos over het vlakke weidse landschap van het Groningse Reitdiepdal. Voor de 28ste keer fietsten de jazzfanatiekelingen en aanverwanten gebogen over het stuur van kerkje naar kerkje en boerenschuur in dorpen met stoere Noordelijke namen als Feerwerd, Saaksum, Krassum, Garnwerd en Frytum. Ook robuuste donkere wolkenvelden manifesteerden zich boven de fietsende hoofden en ruggen. Gelukkig, slechts een enkele maal moest het plastic regenkapje uit de fietstas of rugzak worden gehaald.

Tekst: Jacques Los
Foto's: Pieter Boersma, Maarten Jan Rieder & Willem Schwertmann

Behalve het fietsen ging het natuurlijk om de ieder jaar weer geweldige jazzprogrammering. Het ZJFT is het leukste, maar ook het kwalitatief beste jazzfestival van Nederland. Spannend, maar ook lastig, is het kiezen van de route. Met een beetje stevig doortrappen zijn zes of zeven concerten te bezoeken. Ikzelf had er vijf gepland.

Het eerste van de vijf geplande concerten, het Siciliaanse kwintet Manziluna, heb ik echter gemist, want verdwaald. Dat heb je met tegendraadse vrije impro-jazz. Dan kun je in plaats vanuit Groningen naar het noordwesten naar het oosten fietsen. Ik had er dus al een halve marathon opzitten alvorens ik in Adorp arriveerde voor het tweede concert van de zogenaamde Italiaanse route.

De in Amsterdam wonende Italiaanse klarinettist Augusto Forti presenteerde zijn project met het strijkkwartet Zinc. Forti had al de composities geschreven, die veel met laatromantische klassieke muziek te maken hebben en minder met jazz c.q. impro-jazz. Met uitzondering van een enkele vrije klarinetsolo en klarinetbijdrage in de uitgeschreven partituren liet Forti zijn instrument het meest in de standaard staan. Weliswaar werd er knap gemusiceerd, maar een verpletterende indruk lieten Forti en Zinc niet achter.

Hetzelfde gold voor het trio Ultramarine onder leiding van klarinettist Daniele D'Agaro. Ook hij heeft verwantschap met Nederland. Hij speelde hier in het Trio San Francisco, in Sean Bergin's band MOB en met het duo Alexander von Schlippenbach en Han Bennink. Met zijn trio Ultramarine, bestaande uit gitarist Denis Biason en Luigi Vitale op marimba, lijkt D'Agaro zich af te keren van zijn vroegere free-jazz periode en zich thans te richten op meer gecomponeerde muziek. Composities die vooral meditatieve en filmische elementen bevatten. Net als het optreden van Forti was dit fraaie en brave luistermuziek.

Van een andere orde was in de schuur van Krassum het robuuste, swingende, speedy, heavy-jazz optreden van het kwartet van drummer Francesco Cusa & The Assassins. Een verademing na de twee voorgaande brave concertjes. No-nonsense improvisaties werden door trompettist Flavio Zanuttini, saxofonist Christiano Arcelli en Giulio Stermieri op Hammond met veel aplomb, grote technische vaardigheid en zeer geļnspireerd ten gehore gebracht.

Om hierna bij de jazz en/of impro-jazz te blijven week ik af van de Italiaanse route en begaf me naar de schuur van Dick in Feerwerd. Daar concerteerde voor een uitpuilende schuur het kwartet 1000 – trompettist Bart Maris, altsaxofonist Jan Klare, bassist Wilbert de Joode en drummer Michael Vatcher, met als gast de Amerikaanse gitarist Eugene Chadbourne. Deze formatie demonstreerde op weergaloze wijze de essentie van de impro-jazz: intensief collectief samenspel en improvisatie. Bindende factor was de subtiel en stuwend reagerende ritmesectie. Op grond daarvan improviseerden beide blazers zowel collectief als individueel ingetogen, intens en wars van bravoure en virtuoos vertoon. De fragmentarische composities van Chadbourne vormden de basis van dit memorabele optreden.

Na nog wat napraat en het wachten op het einde van een regenbui werd het tijd huiswaarts te keren. Dus, op de fiets naar Groningen, zonder om te rijden. Fiets in de trein en voldaan wegwezen, nog twee uur te gaan. Volgend jaar weer.

Klik hier voor een fotoverslag van de ZomerJazzFietsTour door Maarten Jan Rieder.
Klik hier voor foto's van het concert van 1000 & Eugene Chadbourne door Willem Schwertmann.