Transition 2026
zaterdag 28 maart 2026, TivoliVredenburg, Utrecht

Het Transition Festival is voortgekomen uit een van de belangrijkste jazzfestivals van Nederland: het Vredenburg International Jazz Festival stond al in de jaren 80 en 90 bekend om de mix van internationale legendes en Nederlandse avant-garde, waardoor het een uniek Europees karakter kreeg. Dat DNA ontstond enkele jaren vóór North Sea Jazz en is nog steeds hoorbaar in de huidige programmering.

tekst: Monica Rijpma | foto's: Louis Obbens

Ook dit jaar staan de iconen en grondleggers naast jonge innovators en nieuw Nederlands talent zoals NOHMI, Y.O.P.E en Q-tet. Nu Nederland een thuishaven is voor de internationale NXTGEN jazzmakers, krijgt het publiek al bij binnenkomst de verrassende muziek van de Chinese fluitiste en vocaliste Gisheng Zheng van Q-tet te horen. Nohmi met pianiste Miran Noh en de ontwapenende zang van Sanne Huijbregts speelden onder andere hun pakkende eerste single 'Gaspard De La Nuit'. De Deense drummer Ludvig Søndergaard presenteert, met zijn sextet, iets later op hetzelfde podium muziek van zijn debuutalbum 'Creature Dances' (Dox Records). Y.O.P.E was voor de gelegenheid uitgebreid met producer, soundscaper en gitarist AVVNT MM uit Rotterdam.

Bij het concert van Londenaars Ant Law & Alex Hitchcock schoof de Deense bassist Jasper Høiby aan, die eerder in zaal Hertz met zijn 3Elements muziek van hun album 'Conversations Of Hope' liet horen. Op de Rabo Open stage speelde hij met gitarist Law, saxofonist Hitchcock en Sun Mi Hong op drums de muziek van het pas bij ZenneZ uitgebrachte 'House Of Light'. Het licht komt voort uit compositiestructuren en akkoorden die verscholen liggen onder bedachtzame, ruimtelijke klanken. Uit die klanklagen treedt telkens een andere instrumentalist naar voren om de boventoon te voeren. Voetnoot: alle concerten op het Rabo Open Podium waren vrij toegankelijk zonder festivalticket.

Dit jaar is de New Yorkse trompettist Theo Croker het gezicht van Transition. In het programma wordt hij aangekondigd als een Grammy-genomineerde trompettist. Tijdens zijn concert in de grote zaal kwam de live actie met name van de jonge pianist Tyler Bullock II en drummer Koleby Royston van het Tyler Bullock trio, en millenial veteraan en gevierde sideman Eric Wheeler op contrabas. Croker was vooral in de weer met soundscapes op zijn computer.

In de grote zaal opende saxofonist Trygve Seim met een gelegenheidskwartet waarbij een tweede drummer plus gasttrompettist Mathias Eick aanschoven. Zijn 'Helsinki Songs' (ECM, 2018) krijgt een opvolger en tijdens dit optreden staat dit nieuwe materiaal centraal. Twee drumstellen. Waarom? Het werd niet echt duidelijk tijdens de sfeervolle muziek die mistige noordelijke beelden oproept, vanuit de associatie met meer Scandinavische jazz. Er zit iets hoofs in deze muziek, je verwacht op elk moment ridders en hofdames die op ingetogen wijze voortschrijden en hun onderhuidse passie verbergen in elegante danspassen. Lange zuchtende pianotonen zoeken vastigheid, een gestreken bas klinkt als een didgeridoo, saxofoongeluid vervormt oriëntaalse bezwering en een heldere trompet kondigt de volgende gavotte aan. Als surprise komen vijf strijkers de muziek ondersteunen.

De parterre van de zaal is goed gevuld, terwijl op balkons veel geloop is. Dat blijft zo, ook tijdens het concert van Dave Holland en Lionel Loueke. Eminentie Dave Holland is voor enkele bezoekers de aanleiding om naar het festival te komen. Het duo begint met een snelle etude om de vingers los te maken. Enkele ritmewisselingen en bas en gitaar veranderen  van positie. Solist wordt ondersteuner, akkoorden en flarden van een schema refereren aan wat is weggelaten. Opeens zet de gitaar, met een vleugje Ry Cooder, een thema in. De meest bevredigende stukken zijn de eenvoudig klinkende Afrikaanse liedjes met zang van gitarist Loueke, die door een vocal harmonizer klinken als een synthetische versie van Ladysmith Black Mambazo. Dit alles begeleid door de bas van maestro Holland en het twangy gitaargeluid van Loueke.

In zaal Herz speelt Jasper Hoiby met de in Nederland gevestigde Spaanse pianist Xavi Torres en drummer Naima Acuna. De decibellen zijn hier ietwat te overdadig voor de esoterische mystiek van zijn 'Conversations Of Hope'. Een vooroordeel dat in het nadeel van dit trio werkt, is dat een dag eerder Bobo Stenson met zijn trio in Paradox Tilburg magie wist te toveren. Vergelijken geeft geen voldoening en daarnaast is er ook het euvel van festivals, waarbij overvoeding de optimale belevenis in de weg zit.

De beste menu's voor festivals zijn tapas, kleine snacks van elk te ontdekken ensemble, en dan de agenda vullen met concertbezoeken voor de komende maanden.

Saxofoniste Kika Sprangers brengt in zaal Hertz aantrekkelijke cross-overpop met de formatie Fenix, bestaande uit toetsenist Robert Koemans en ritmesectie William Barrett (bas) en Willem Romers (drums). De volgende act is de iconische saxofonist Louis Sclavis die met zijn India Kwartet de zaal in vervoering weet te brengen. Ruim dertig jaar geleden maakte zijn free-jazz album 'China' hem tot een gevestigde naam van de Franse avant-garde. Het baanbrekende trio met drummer Aldo Romano en pianist Henri Texier uit de jaren 90 is nog steeds de herontdekking waard.

Zaal Pandora is de 'festivalclub'. Het is voor fotografen een crime, maar voor zangeres Ami Taf Ra een goede omgeving om met haar band het album 'The Prophet And The Madman' te presenteren. De stijl beweegt zich op een cross-over grens, waarbij een kort moment Flora Purim en Airto Moreira in gedachte komen. De songs, gebracht met nauwelijks solo's, wekken de nieuwsgierigheid op en het is te hopen dat er snel een concert komt in een zaal 'in de buurt'.

Zoals gezegd is een festival vooral een goede aanleiding om mondjesmaat te proeven aan het overweldigende aanbod van talent. Bij deze proeverij was het zangeres Christie Dashiell die weer, dwars door alle eclectische lagen van jazzkenners-protagonisme, regelrecht het hart raakte met haar doorleefde liefdevolle stem van protest. Ze verwoordt en verklankt dit hartverscheurende tijdperk waarin we leven. Samen met andere luisteraars live luisteren naar al dit talent brengt verbinding en beweging die een tegenhanger is voor de digitale werkelijkheid die ons wordt opgelegd.

Klik hier voor een fotoverslag van Transition 2026 door Louis Obbens.