Summer Bummer 2019 Dag 2

Naar aanleiding van het programma van Jazz Middelheim sprak ik hier mijn zorg uit over de vergrijzing van de aanwezige musici. Die muzikanten - en de musici die ze meenamen - waren bovendien allemaal man. De vrouwen op het podium waren letterlijk, verspreid over vier dagen, op één hand te tellen. Het was dat Anneleen Boehme een dag de Club Stage mocht vullen en dat Joe Lovano Marilyn Crispell had uitgenodigd voor het Tapestry Trio, anders was Nubya Garcia de enige geweest. Summer Bummer bewijst dat het ook anders kan en dat dat de kwaliteit alleen maar ten goede komt.

Een festivalverslag door Ben Taffijn, met foto's van Cees van de Ven.
Zaterdag 24 augustus 2019, DE Studio, Antwerpen.

Overigens trok dit festival, waarbij ieder concert zittend kon worden bijgewoond, ook meer dan genoeg jongeren, daarmee een ander hersenspinsel van de organisatie achter Jazz Middelheim onschadelijk makend. Maar goed, we hadden het over de vrouwelijke musici. Van de in totaal 34 musici die tijdens deze twee dagen optraden, waren er 13 vrouw. Bijna 40% dus, voor de jazzwereld voorwaar een prachtige prestatie.

Op de tweede dag volgde in een hoog tempo de ene briljante act de andere op, zonder zwakke plekken van welke aard dan ook. Meest opvallend daarbij - en voor mij in ieder geval volstrekt onbekend - was het concert van de Deense, maar in Noorwegen woonachtige altsaxofoniste Signe Emmeluth. Weer eens een bewijs van de zeer krachtige en originele Scandinavische jazzscene. Strakke, vrij ritmische stukken, zeker dankzij gitarist Karl Bjorä, die zijn gitaar regelmatig laat klinken als een bas en drummer Ole Mofjell, maar ook dankzij de opvallend percussief spelende pianist Christian Balvig. Emmeluth beweegt daar doorheen met vaak heftige, staccato gespeelde partijen in de beste Scandinavische traditie. Ruig en ritmisch, een aaneenschakeling van zeer korte fragmenten, een niet erg voor de hand liggende samenhang creërend. Maar ook in de verstilde passages is Emmeluth's Amoeba een bijzonder kwartet, dat erin slaagt om boeiende klanksculpturen te bouwen, waarbij de stilte niet uit de weg wordt gegaan.

Ook op de tweede dag treffen we primeurs aan. Zo stonden baritonsaxofoniste Cath Roberts, trombonist Tullis Rennie en gitarist Dirk Serries nooit eerder als trio op het podium. Het resultaat is echter prachtig en Serries kan dit zo uitbrengen op zijn A New Wave of Jazz-label. Drie vrije geesten vermengen hier klanken, stroomlijnen energie tot een nieuw en boeiend geheel. Na wat inleidende exploraties vinden Roberts en Tullis elkaar in een verstilde poëtische setting, terwijl even verderop een ritmische solo van Roberts verder wordt uitgebouwd door Serries tot een felle dialoog en later met de komst van Tullis tot een wondermooie driehoek. Prachtig ook die passage aan het einde, waarin Serries met behulp van een strijkstok microtonale klanken aan zijn gitaar ontfutselt, aangevuld met zeer stemmige klanken van de baritonsax en de trombone.

Eveneens een primeur is het treffen van Angel Bat Dawid met trombonist Jeb Bishop en drummer Frank Rosaly, een Chicago-onderonsje, al wonen Bishop en Rosaly inmiddels elders. Het is mooi om te zien hoe Dawid hier overduidelijk haar stempel drukt, door haar aanwezigheid en door haar muzikale gaven. Ze gaat krachtige dialogen aan met Bishop en Rosaly en weet die twee duidelijk te inspireren. En dan klinken ineens regels van 'The Windmills Of Your Mind' van Alan en Marylin Bergman door de luidsprekers, Dawid aan zet. Zelden een zo'n vreemde uitvoering van dit stuk gehoord.

Een belangrijk treffen op deze tweede dag - we keken er allemaal reikhalzend naar uit - was dat tussen pianist Fred Van Hove en saxofonist Peter Brötzmann. Ooit, maar dat is inmiddels een halve eeuw geleden, werkten ze samen in Brötzamnns octet, met als absoluut hoogtepunt 'Machine Gun', en nu spelen ze als duo, voor één keer. Van Hove heeft enige tijd nodig om de piano te bereiken, voetje voor voetje schuifelt hij, aan de arm van Christel Kumpen, over het podium. Hij laat zich zakken op de pianokruk en speelt. Een wonderlijk moment, want afgaand op het voorgaande houd je je hart vast - daar hebben we weer zo'n musicus die al lang had moeten stoppen. Hier niet. Weliswaar kunnen zijn vingers niet meer alles, maar wat ze nog wel kunnen is meer dan genoeg voor een wonderlijke set, waarbij Brötzmann ook ineens veel beter klinkt dan de avond daarvoor. De twee voelen elkaar duidelijk nog steeds prima aan en er ontspint zich een grillige, ietwat cryptische dialoog, waarbij de hermetische stijl van Van Hove en de getormenteerde stijl van Brötzmann prima bij elkaar passen.

Een gedenkwaardig concert, wat weer eens duidelijk maakt hoe belangrijk de rol is van concertorganisatoren. Het waren immers Koen Vandenhoudt en Kristel Kumpen die enkele jaren geleden Fred Van Hove weer het podium op kregen, culminerend in een aantal activiteiten rond zijn tachtigste verjaardag: het festival 'Fred Van Hove at 80' dat in februari 2017 plaatsvond in De Singel en soloconcerten in Nona, Mechelen en Bozar, Brussel, dat laatste op het orgel. Daar zijn gelukkig opnames van die, vergezeld van een prachtig boek, inmiddels op drie cd's zijn uitgebracht door Dropa Discs, een onderdeel van Sound in Motion.

M.A.N. klinkt beter dan B.A.N., wat alles te maken heeft met Thurston Moore, die de tomeloze energie van Farida Amadou wat weet te neutraliseren. Maar nu hebben we wel twee stoommachines en het afgeven van code rood, plaatselijk voor DE Studio, is dan ook geen overbodige luxe. Pure, door merg en been zagende noise, trekt als een orkaan door de zaal. Een waardige afsluiting van het programma op het hoofdpodium. De twee groepen die daarna nog optreden in De Rotonde, een origineel treffen van Dawid, Emmeluth en Hanne De Backer en een optreden van Yves De Mey, Gino Coomans en Louis Evrard kan deze recensent na de orkaan M.A.N niet meer aan.

Klik hier voor een fotoverslag van deze tweede dag van Summer Bummer door Cees van de Ven.