Jazz Middelheim 2018 Dag 2

Op de tweede dag van Jazz Middelheim ontmoette de toekomst van de jazz het verleden met twee weliswaar andersoortige, maar even sprankelende concerten van respectievelijk De Beren Gieren en de Philip Catherine Reunion Band. En dat achter elkaar. Om je vingers bij af te likken.

Een festivalverslag door Maarten van de Ven, met foto's van Cees van de Ven.
Vrijdag 10 augustus 2018, Park Den Brandt, Antwerpen.

Zoals elke festivaldag begon deze vrijdag met Jazz Talks, waarin presentator Simon Rentner enkele optredende muzikanten interviewde. Helaas bleek deze New Yorkse multimediaproducer over heel wat minder empathische vermogens te beschikken dan zijn sympathieke voorganger Ashley Kahn van de jaren daarvoor. Zo miste hij de gelegenheid om in te gaan op de interessante cues, die pianist Fulco Ottervanger (De Beren Gieren) in het vraaggesprek hem af en toe toch echt aanreikte. Daarvoor was Rentner te zelfingenomen. Niet gek dus dat er heel wat minder mensen op de vroege gesprekken afkwamen dit jaar. Maar goed, misschien heeft deze presentator even de tijd nodig. Of hem die volgend jaar nog wordt gegund is een andere kwestie.

De festivaldag werd daarna op het hoofdpodium geopend met een concert van het Belgische jazztrio FONS samen met de Amerikaanse saxofonist Logan Richardson, in het kader van het jaarlijkse Jazz Middelheim coaching project met het Koninklijk Conservatorium Antwerpen. Zij brachten een drietal zelfgeschreven suites; lang doorgecomponeerde stukken die speciaal voor het festival waren gecomponeerd. De opvallende bezetting van twee saxofoons, gitaar en drums bracht avontuurlijke, zij het niet echt vernieuwende muziek, die werd gelardeerd met ritmisch interessante patronen vol syncopische accenten. Richardson bewees zich als een altsaxofonist met een spicy geluid en een mooie wail in zijn klank. FONS betoonde zich een fris trio met potentie, waarbij vooral gitarist Jeroen Reggers indruk maakte. De ondersteunende, laptop-aangedreven drones mochten dan wat minder geslaagd zijn, al met al zorgde het viertal voor een intrigerende en afwisselende set.

En toen was het op de Main Stage de beurt aan een van de interessantse pianotrio's van dit moment period, De Beren Gieren. 'Oude Beren' - "een ode aan onszelf", grapte Ottervanger - is een mooi voorbeeld van hun hoogsensitieve samenspel. De titeltrack van hun laatste album, 'We Dug Out Skyscrapers', is toepasselijk voor de muziek van dit trio. Het is alsof je - net als bovengenoemde wolkenkrabbers - een paar honderd jaar later een oude computer opgraaft waarop je hun toegankelijke en melodische, door de blender gegooide muziek terughoort. Een leuk gedachtenexperiment, lijkt me.

Drummer Simon Segers zet met zijn slagwerk een pad uit ergens tussen free, jazz en rock in. Samen met het onverstoorbare baken Lieven Van Pée, die goedlachs alle muzikale avonturen stevig grondt, vormt hij een ritmetandem om van te watertanden. Met sampling bouwt hij soms zijn eigen ritmepaleizen op, die altijd naturel aanvoelen. Subtiel, verrijkend en vernuftig. De genialiteit van de band schuilt echter in de Nederlandse expat Fulco Ottervanger, een zeer originele pianist, die door het gebruik van echo, effectapparatuur als distortion en elektronische manipulaties van de pianoklanken een enorme klankrijkdom weet te genereren uit zijn vleugel. Het leverde op Middelheim bedwelmende en bij momenten betoverende soundscapes op. Maar je hoorde bij hem ook reminiscenties aan de klassieke pianomuziek. En ontwaarden we daar zelfs niet een lichte dance-invloed in een passage met gesequenste synths? Het zou zomaar kunnen bij dit trio, dat ons met zijn spannende muziek een kijkje biedt op wat de toekomst van de jazz zou kunnen zijn. Sommige composities van De Beren Gieren dragen de potentie in zich om uit te groeien tot modern day classics.

Op 9, 10 en 11 augustus 1974 nam gitarist Philip Catherine in de Brusselse Morgan Studios de iconische jazzrock/fusion-lp 'September Man' op met een internationale bezetting. Aangezien dat album onlangs door Warner Music werd heruitgebracht, in een verzamelbox van Catherine, was het goed idee van de festivalorganisatie om deze zogenoemde Philip Catherine Reunion Band naar Park Den Brandt te halen. Deze veteranen verrasten het enthousiast reagerende publiek met een set die stond als een huis, zeer sfeerrijk en stevig groovend. De composities van het album bleken de tand des tijds aardig te hebben doorstaan.

De Deense trompettist Palle Mikkelborg, gekleed in een soort bakkersjasje, trok de aandacht met geconcentreerd spel - de cupmute altijd binnen handbereik - waarin dat typisch Noordse, ietwat omfloerste geluid duidelijk hoorbaar was. In het heetst van weer zo'n heavy stukje jazzrock struinde hij tijdens een solo over het podium, de trompetbeker naar beneden gericht, om bassist John Lee als het ware toe te spelen. Wie de credentials van de beste man opzoekt, zal ontdekken dat hij zijn chops kon scherpen in de bands van onder anderen George Russell, Gil Evans en last but not least Miles Davis, voor wie hij in 1985 het album 'Aura' componeerde, arrangeerde én produceerde. Mooi ook om Jasper van 't Hof weer eens aan het werk te zien met zijn intense keyboardspel en virtuoze toetsenbehandeling, zichtbaar genietend van het samenspel. Al blijven die lelijke synthesizersimulaties van strijkers een acquired taste, hoewel ze natuurlijk wel prima pasten in de gekende jaren-70-sound. Tja, en wie een rustig spelende Philip Catherine had verwacht rekende buiten de 75-jarige levende Belgische jazzlegende zelf. Hij haalde af en toe venijnig uit, met stevige slagen en pittige solo's, al bleef er natuurlijk altijd ruimte voor heerlijk lyrisch gitaarspel.

Voor velen zou het de ideale afsluiting van deze festivaldag zijn geweest, maar die eer was weggelegd voor zangeres Melanie De Biasio. Ze bracht een intimistische set met vaak lang uitgesponnen stukken, waarin ook haar bezwerende dwarsfluit een prominente rol had. En hoewel ze zeker progressie heeft geboekt in de voorbije jaren - in 2016 stond ze ook op Jazz Middelheim - werd het gaandeweg het concert toch een hele zit met meer van hetzelfde. Met een Duvel in de hand bedacht uw recensent van dienst dat een wat stevigere slotact zeker niet misstaan zou hebben. Maar een groot deel van het publiek, dat deze tweede dag weer in groten getale was komen opdraven, dacht daar klaarblijkelijk toch wat anders over. En aldus konden de trouwe festivalgangers laat op de avond wederom tevreden huiswaarts keren.

Klik hier voor een fotografisch verslag van de tweede dag van Jazz Middelheim 2018 door Cees van de Ven.