door Maaike den Dunnen, juni 2009

Eindelijk is het dan zover: het is zaterdagochtend 18 april, over enkele uren vertrekt mijn vliegtuig naar Denemarken. Daar zal ik mijn medemuzikanten ontmoeten van het European Jazz Orchestra (EJO). Ik ken nog niemand, dus ben erg benieuwd. Ze komen uit alle windstreken: elk Europees land heeft één deelnemer afgevaardigd. Met dit multinationale gezelschap gaan we drie weken op tournee door Oost-Europa, onder leiding van de bekende Roemeens/Duitse dirigent Peter Herbolzheimer. Dat moet wel een geweldige belevenis worden! Ik smeer snel een broodje voor onderweg en nog één keer ga ik na of ik alles bij me heb: paspoort, concertkleding, tickets... ja, de belangrijkste dingen heb ik in ieder geval. Opgewekt en een beetje gespannen vertrek ik naar het vliegveld.

In Denemarken komt zo ongeveer elke twintig minuten een nieuw vliegtuig aan met een nieuw EJO-lid. Zo wordt de groep steeds groter. Mijn eerste indruk is: wat een gezellige mensen allemaal! Misschien omdat we met zijn allen iets gemeen hebben..? Het feit dat niemand elkaar nog kent, iedereen tussen de 15 en 30 jaar is, en iedereen dezelfde tournee tegemoet gaat, schept al meteen een band. Dat iedereen qua cultuur en dus ook qua benadering van de jazzmuziek een verschillende achtergrond heeft, maakt het des te interessanter!

Na het eerste diner in onze herberg in Brande, waar we vier dagen zullen blijven om te repeteren, gaan we meteen van start; nog nauwelijks zijn we uit het vliegtuig of het eerste stuk wordt al gerepeteerd. Ook met Peter Herbolzheimer maken we nu kennis. Vervolgens krijgen we het repetitieschema dat dagen telt van 9.00 tot 22.00 uur.

In de avonden na de lange repetitiedagen kunnen sommigen (waaronder ik) het niet laten om toch nog een beetje te jammen samen, om elkaar ook muzikaal steeds beter te leren kennen. Het barst meteen los en het wordt me al snel duidelijk wat een voorrecht het is om met dit orkest op tournee te gaan. Allemaal jazzgiganten bij elkaar, sommigen nog student en anderen al beroepsmusicus. Maar het niveau is hoe dan ook hoog. Ik ben onder de indruk!

De repetitieperiode wordt op de vierde dag afgesloten met een try-out voor publiek. Niet iedereen is van tevoren overal even zeker over, maar tijdens het concert valt alles op zijn plaats en blijkt dat het EJO in vier dagen tot een hecht team gesmeed is. De stemming hierna is uitgelaten en hoewel we dit allemaal graag meteen zouden vieren, maken we nu ook kennis met de after-concert-procedure die ons drie weken lang zal achtervolgen: podium afbouwen, aanhanger inladen, cd's verkopen, snel omkleden, de bus in. Alleen het laatste hoeft nu nog niet, omdat we vanavond in de repetitiebasis overnachten. Daar maakt iedereen nog even goed gebruik van; rustig lopen we naar de herberg waar er allerlei lekkere hapjes en drankjes op ons wachten. Het wordt een lange en gezellige avond die halverwege de nacht eindigt in de kelder, waar iedereen zich nog even muzikaal uitleeft op bierflesjes, glazen, lepeltjes en allerlei andere geïmproviseerde instrumenten. Nadat we de volgende dag even hebben kunnen uitslapen, vertrekken we naar ons eerste officiële optreden in Fermaten (Denemarken) en daarna naar Szczecin (Polen).

In de bus is het stil, op het gesnurk van enkelen na. Degenen die wakker zijn, lezen wat of luisteren muziek. Enkelen van hen wagen zich aan een potje poker met Peter Herbolzheimer. Dit spel neemt al snel serieuze vormen aan en de tafeltjes voorin de bus worden dan ook uitgeroepen tot een heus casino, waar in drie weken een hoop geld vergokt wordt...

In Polen aangekomen is het haasten geblazen. Over een paar uur begint het optreden en er moet nog van alles gebeuren: aanhanger uitladen, podium opbouwen, iets kleins eten (we eten na afloop), inspelen, omkleden... Ik word er samen met nog twee mensen op uitgestuurd om wat fruit voor de band te kopen. Dit valt niet mee; waar kunnen we geld wisselen, hoeveel geld moeten we dan wisselen, waar kunnen we fruit vinden, hoe komen we weer terug naar het theater... Alles is nieuw als je in een vreemd land komt, dus telkens is het opnieuw zoeken. Tegen de tijd dat je de situatie kent, vertrek je weer naar de volgende onbekende situatie. Dit zorgt voor een hoop avonturen!

Ook de volgende dag, in Praag, verloopt hectisch. Ons hotel ligt verscholen in een buitenwijk met een hoop wegopbrekingen en dus is het zoeken geblazen voor de buschauffeur. Hierdoor lopen we achter op het tourschema, waarin staat dat we eerst nog anderhalf uur in het hotel kunnen doorbrengen voordat we aan de soundcheck beginnen. Dit verandert nu in: snel de concertkleren uit de koffer en meteen richting de Reduta Jazzclub.

Eenmaal aangekomen staan ons ook daar veel verrassingen te wachten: uitladen middenin een drukke straat, een oud geluidssysteem dat zijn eigen gebruiksaanwijzing heeft, een iets te klein podium... De planning loopt nog verder in de soep en daarom is het rustige avondeten in restaurantjes vervangen door een haastig patatje. De één is moe, de ander chagrijnig, maar als het optreden eenmaal begint, verandert alles en spat de energie van het podium. De club heeft een intieme sfeer, omdat het publiek zowat tegen het podium aan zit. Ook is het heel bijzonder om hier op te treden, omdat de Reduta Jazzclub al jaren bestaat en veel grootheden uit de jazz op hetzelfde podium gestaan hebben. Een bijzonder concert dus. Het publiek is laaiend enthousiast en we spelen twee toegiften. Hierna is iedereen de haast van overdag weer vergeten en gaan we, eenmaal omgekleed, op weg naar een pasgeopende jamsessie, waar we ons nog even verder uitleven in de Praagse jazzscene. Na veel muziek, bier, wijn en 'jazzhotdogs' (?) worden we door taxi's weer naar ons dubieuze hotel gebracht... Opnieuw even zoeken!

De volgende ochtend vertrekken we alweer vroeg naar het optreden in Pilsen. Omdat de meesten zo ongeveer uit hun bed de bus in zijn gerold, wordt deze rit vooral gebruikt om een beetje bij te slapen. Het theater in Pilsen is een prachtig ouderwets operahuis met niet alleen pluchen stoelen in de zaal, maar ook in de kleedkamers. Er is een immens aantal gangen onder, naast en achter het podium waar je makkelijk in kunt verdwalen. Uiteindelijk heeft iedereen zijn kleedkamer gevonden en kan de soundcheck beginnen. Het is leuk om de verschillen te merken tussen de podia. Dit theater heeft een mooie akoestiek, wat het optreden, samen met de barokstijl van het gebouw, een chique tintje geeft. Ook ons hotel is één en al barok en antiek. Heel anders dan gisteren! Na afloop zoeken de meesten van ons weer een café op en voor sommigen volgt er weer een lange nacht. De sfeer in de groep is super!

In Jazzclub Unterfahrt in München is het optreden opnieuw anders. Het wordt een rauw concert met veel energie in een bomvolle club. De rituelen voor en na het optreden zijn echter precies hetzelfde als voorheen: haast, haast, haast... En na afloop is er weer een hoop te vieren!

Na weer een avond doorzakken en nog een mooi pluchen theater (theater Posthof in Linz, Oostenrijk), staat er voor het eerst na elf dagen een reisdag gepland. Dit betekent: een lange reis, maar geen optreden. Ook al zitten we van 9.00 tot 20.00 uur in de bus, het voelt echt als een dagje vrij. We slapen nu ook voor het eerst twee nachten in hetzelfde hotel. Een mooi en heel erg welkom moment om wat kleren te wassen, een e-mailtje te sturen, een beetje op bed te liggen, etcetera. Ik zelf knap er wel van op, en ik ben niet de enige. Het is ook fijn om de volgende ochtend even je eigen gang te kunnen gaan. Mijn kamergenoot en ik besluiten niet naar het hotelontbijt te gaan, maar om uit te slapen en te ontbijten in de stad. Daar komen we al gauw andere bandleden tegen die op hetzelfde idee waren gekomen.

's Middags spelen we op een openluchtfestival in Kosice, Slowakije. Het is heerlijk weer, er heerst een goede sfeer en het publiek is enthousiast. Maar tegen het eind van het optreden begint het te regenen en moeten we snel inpakken. De laatste twee stukken blijven hierdoor achterwege. Na een kort heen-en-weer rennen en sjouwen zijn we vrij voor die dag en gaan de biertjes dus meteen open. We wandelen in onze concertkleding naar het hotel. Het ziet er grappig uit! Na ontspannen etentjes in verschillende restaurantjes, vindt iedereen elkaar uiteindelijk in een café waar de Mojito's slechts drie euro zijn! Het feest kan weer beginnen!

Na nog een openluchtfestival en een lange reis volgt een heel bijzonder concert in Cluj, Roemenië. Dit vindt plaats in het Casa de Cultura a Studentilor, een mooi oud theater waarin concerten voor studenten georganiseerd worden. Het conservatorium in Cluj is erg arm en heeft eigenlijk onvoldoende faciliteiten om behoorlijk muziekonderwijs te verzorgen. Het concert dat wij hier geven is voor hen gratis. Het resultaat is een overvolle zaal met enthousiaste jonge muzikanten die de boel bij elkaar klappen en gillen. Als we een arrangement spelen van een Roemeens volkslied zingen ze mee en volgt er een staande ovatie van een minuut! Na afloop van het concert worden we zelfs om handtekeningen gevraagd. Voor hen betekent dit concert blijkbaar heel veel. Voor ons automatisch ook eigenlijk. We worden gastvrij onthaald bij het hoofd van het theater en daar overladen met allerlei Roemeense hapjes en drankjes.

In Bulgarije spelen we in The Profitable House, terug in Roemenië in het Metropolis Theatre en dan is het tijd voor het laatste concert van de tour. Dit vindt plaats in de Mihail Jora Radio Concert Hall in Boekarest. We worden live uitgezonden op de Roemeense radio en tv en daarom haalt iedereen nog even alles uit de kast. Niet in de laatste plaats omdat we na deze avond zeer waarschijnlijk nooit meer met deze groep zullen spelen. Dat besef wordt langzaam duidelijk en is ook wel een beetje voelbaar in de groep. Tijdens de reis wil je je nog wel eens even terugtrekken omdat je dat nodig hebt, maar nu is iedereen op een bepaalde manier bezig om alles uit de laatste gezamenlijke uurtjes te halen.

Na afloop van het optreden is niemand meer weg te slepen uit de hotelbar; er wordt voor het laatst met elkaar geproost, cd's worden uitgewisseld, sommige mensen houden een afscheidsspeech... Morgen vertrekken tenslotte de vliegtuigen alweer. Ik zelf ga naar bed om 5.00 uur, maar er zijn mensen die besluiten in het vliegtuig te slapen en dus blijven zitten tot het ontbijt geserveerd wordt. Maar op het vliegveld van Boekarest, als iedereen om het half uur weer met een aparte vlucht naar huis vertrekt, is het toch echt tijd om afscheid te nemen.

Hoog in de lucht, onderweg naar Schiphol zit ik (misselijk van weinig slaap, een kater en hevige turbulentie) nog een beetje na te gonzen van deze achtbaan waarin ik de afgelopen weken heb gezeten. Het is vreemd om na zo'n intensieve reis te bedenken dat het echt voor één keer is dat ik met deze groep samen muziek heb gemaakt. En het is heel jammer te bedenken dat ik sommigen van hen misschien nooit meer zal ontmoeten. Maar het is ook heerlijk om te bedenken dat ik zoveel verschillende mensen heb leren kennen, op zoveel verschillende podia heb gestaan en in zoveel verschillende landen ben geweest. Met deze ervaring op zak ga ik weer mijn eigen weg. En zeker niet dezelfde als daarvoor...