John Engels 70th Birthday Concert
Bijzondere vogel in de schijnwerpers

Al ruim vijftig jaar is de Amsterdammer John Engels Jr. de meest gevraagde drummer van Nederland. De eeuwig jonge John komt uit een gezin van slag-werkers. Hij werkte en werkt met alle Nederlandse jazzmusici van belang en maakte tournees met Amerikaanse musici als Dizzy Gillespie, Ben Webster, Stan Getz en Chet Baker. John Engels swingt altijd maar nooit routineus. Zijn motto: 'altijd spelen alsof het de laatste keer is'. Op 13 mei liet hij dat tijdens een marathonconcert ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag in een sfeervol Bimhuis eens te meer zien.

door Maarten van de Ven, juni 2005

Bij het betreden van het fraaie Muziekgebouw aan het IJ, belandden we middenin een rechtstreekse uitzending van het programma 'TV3' over cultuur en media. Op een podium ont-waarden we het feestvarken van de avond, John Engels, die aan tafel werd ondervraagd door Matthijs van Nieuwkerk. Natuurlijk ging het over het verjaardagsconcert dat later die avond in het eveneens in het Muziekgebouw gevestigde Bim-huis zou gaan plaatsvinden. Van Nieuwkerk draaide ook wat jazzplaatjes voor John in een soort Blindfold Test, en saxo-fonist Benjamin Herman en bassist René van Beeck brachten op de trap een aubade, die de drummer spontaan met zijn sticks improviserend begeleidde op de tafel.

De sfeer in het Bimhuis was uitstekend toen John even na negenen onder een ovationeel applaus het podium betrad. In een inleiding werd gewezen op het feit dat het behalve Johns zeventigste verjaardag ook zeven jaar geleden was dat Chet Baker overleed na een mysterieuze val uit het raam van een Haags hotel. Triest was het ook dat onder al even raadselachtige omstandigheden trompettist Benny Bailey, een buddy van Engels, een maand eerder was overleden, wat helaas een streep zette door zijn geplande gastoptreden deze avond. Maar gelukkig maakten tal van muzikale vrienden van dit Birthday Concert een memorabele happening.

De eerste drie muzikanten die naast John het podium betraden waren bassist René van Beeck (tevens organisator en master of ceremonies), pianist Rob van Bavel en tenorsaxofonist Ferdinand Povel. Het optreden werd meteen lekker ingezet met de standard 'Blues In The Closet', met een melodieuze solo van Povel. Na een solo van Van Bavel werd het nummer uitgeleid door Engels en Povel, trading fours. Het thema van het rustigere 'Beautiful Friend-ship' werd mooi neergezet door een lekker spelende Ferdinand Povel. Een snelle, vloeiende solo van Rob kon niet verbloemen dat de saxofonist hier de show steelde. Hij bezit een krachtige assured toon en weet zijn muzikale gedachten eloquent en soepel te ver-talen. Engels, die trefzeker begeleidde en stimuleerde, genoot er zichtbaar van.

Vervolgens betrad zangeres Mascha Bijlsma het podium. Zij gaf een mooi soulvol gezongen interpretatie van Abbey Lincolns 'Blind Alone', een lied dat ze ook op de crematie van Benny Bailey had vertolkt. Povel leverde andermaal een prima solo af. Engels sloeg zich als een jonge hond met een enorme drive door Coltrane's up-tempo 'Moment's Notice'. Hij fungeerde als een soort generator van energiestromen richting de solisten Van Bavel en Povel. Bassist René van Beeck kweet zich in al deze nummers onopvallend maar zeer gedegen en betrouwbaar van zijn taak. De ballad 'Our Love Is Here To Stay' werd gebracht door een oude vriendin van John, Gerry van der Kleij. Ze deed dat ongetwijfeld vol goede intenties, maar het klonk allemaal een beetje 'flodderig'. Niet echt geweldig dus, zonder afbreuk te doen aan de prettige, amicale sfeer op het podium. Met een klaterende snare en accenten op de bassdrum zette Engels 'The End Of A Love Affair' luister bij. Ook Povel voelde zich hier klaarblijkelijk als een vis in het water. Met de onbegeleide solo die Rob van Bavel ten beste gaf, bewees hij zijn indrukwekkende souplesse en flow. Zijn spel was heel vol, orkestraal bijna.

Daarna was het tijd voor een gastbijdrage van de 'huisbassist' van het North Sea Jazz Festival (en - naar spoedig zou blijken - niet ten onrechte): Harry Emmery. In een duo met John Engels bracht hij twee zeer interessante, spannende stukken. Emmery's vingers gleden vloeiend over de snaren. Hij lardeerde zijn spel mooi met plotse versnellingen en funky loopjes en hooks. John kleurde in met zijn mallets en vingertoppen. Beide muzi-kanten voelden elkaar perfect aan. Dat resulteerde in een aantal impressionistische, snel verschuivende en zeer gevarieerde passages. Zodoende wisten ze samen een mooi panorama vol warme klanken te schetsen.

Het tweetal werd vervolgens aangevuld met Theo Loevendie op sopraansax en andermaal Rob van Bavel op piano voor een mooie, glansrijke ballad, waarbij met name Loevendie's prachtige klank opviel. Hij speelde ook even alleen, en toonde zich een wendbare rasimprovisator op zijn instrument. Emmery's karakteristieke glissando was hier ook weer hoorbaar. Wat weet die man bastonen toch mooi te naar zijn hand te zetten. Vervolgens betrad trompettist Eddie Engels - een markante verschijning met zwarte leren pet en een grijze paardestaart - het podium voor de standard 'It’s You Or It’s No One'. Een goed swingend stuk met pittig drumwerk van John. De musici stimuleerden elkaar en volgden elkaar in hoog tempo op. In 'Body And Soul' worstelde Eddie (geen familie) zich met een niet al te zekere toon door het gekende thema. Hij omspeelde het brawsy en op geheel eigen wijze, maar wist ondanks zijn volume niet echt te overtuigen. Van Bavel deed dat wel met een perfect uitgewerkte solo. Sfeerverhogend was de bijdrage van de sympathieke Lils Mackintosch. Zij nam de touwtjes energiek in handen tijdens 'Deed I Do' en stimuleerde het publiek om mee te klappen.

Daarna betrad good ol' Louis van Dijk het podium voor
een zeer imposante bijdrage aan de vleugel. "John is op brushes de koning, de keizer...", complementeerde hij de jubilaris, om daarna in te zetten met een classicistisch intro, compleet met een subtiel citaat uit 'Happy Birthday To You'. Van Dijk, die met veel inlevingsvermogen werd begeleid door Emmery en Engels, betoonde zich een pianist met sprankelende ideeën en een frisse attack, bijzonder geďnspireerd. Zijn spel ademde vreugde uit.
Hij rondde het nummer gloedvol en in stijl af.

Bob Hagen (John gaat volgend jaar meedoen in zijn reeks 'Jazz Impuls' met een tribute to Chet Baker) en Benjamin Herman (op zijn sax 'Happy Birthday To You' inzettend) vormden de opmaat voor zijn vriendin Liz, die het podium opkwam met een grote taart met - u raadt het al - 70 kaarsjes. De daaropvolgende pauze werd door vrienden, collega's en kennissen benut om de jarige even persoonlijk te feliciteren.

Na de pauze brachten collega-drummers Han Bennink en Martin van Duynhoven een pakkende ritmische aubade. Bennink bracht natuurlijk weer volop spetterend vuurwerk, maar Van Duynhoven imponeerde subtiel met een percussieve vertaling van - jawel, daar is ie weer - 'Happy Birthday To You'. Vanzelfsprekend kon Engels niet werkloos blijven toezien; hij zette zich naast Han, die overschakelde op brushes, voor een heus drumtrio.

Daarop betraden Clemens van der Feen, een talentvolle jonge bassist, en pianist Louk Dikker het podium. Nadat laatstgenoemde een persoonlijke herinnering aan Engels had opgehaald, zette het drietal een elegant gebrachte compositie van de pianist in. Dikker imponeerde met zijn mooie toucher. In een tweede stuk, met een Herbie Nichols-achtig thema en lekkere swing, toonde hij zich weer van een heel andere kant.

Een nieuwe line-up met Jesse van Ruller (gitaar), Benjamin Herman (altsax) en Frans van der Hoeven (bas) inspireerde Engels tot een uitstekende drumsolo, waarin hij met zijn bassdrum pontificale accenten plaatste. Herman, als altijd weer stijlvol in het pak, leverde een heerlijk snerpende solo af. Van Ruller stak in een bloed-vorm; zijn puike gitaarwerk was groovy en meeslepend. Deze combinatie betoonde zich een kwartet met een compact, hecht geluid. In een up-tempo stuk leverden ze een superstrakke exercitie af, met een vliegensvlugge solo van Jesse.

Even was er een intiem intermezzo met zangeres Fay Claassen en baritonsaxofonist Jan Menu. Zij leverden een fraai tweestemmig werkje af. Daarna begeleidden Van Ruller, Van der Hoeven en Engels Claassen in 'He Was Too Good To Me'. In deze sfeerrijke ballade kwam de warme, dromerige stem van de innemende zangeres goed tot haar recht. John kleurde subtiel in met zijn brushes, terwijl Jesse nog maar eens aantoonde hoe hij als gitarist gegroeid is met een 'overdenkende' solo. Frans van der Hoeven voelde de sfeer eveneens goed aan met een stemmige solo, die hij breekbaar, fijntjes en loepzuiver neer-zette.

Voor Jesse's 'Victory', gebaseerd op een lekkere baslijn, werd met Benjamin Herman het gezelschap op het podium weer een kwartet. Van Ruller liet zich hier van zijn funky kant zien. Ondanks zeventig jaren op de teller wist Engels van geen ophouden; hij bleef drummen met een ongelooflijke drive en power. Voor de afsluiter van de avond ging Benjamin Herman de zaal in, op zoek naar een pianist. Naar het zich liet aanzien in eerste instantie zonder resultaat, tot Rembrandt Frerichs het podium opliep en plaatsnam achter de vleugel voor het toepasselijke 'Friday The 13th'. Deze compositie van Monk bood de muzikanten een palet aan solistische mogelijkheden. Zo leverde Herman een wendbare, alle kanten opvliegende improvisatie af. Frerichs hield zich prima staande met een krachtige solistische bijdrage, waarin hij gebruik maakte van demping. Jan Menu, die zich weer bij de rest had gevoegd, dook met zijn baritonsax in het diepe qua sound. Tijdens Menu's solo voerde Engels het tempo nog even pesterig op. Een leuke afsluiting van een bijzonder geslaagd feestje voor alle betrokkenen.

Klik hier voor een fotoreportage van het verjaardagsconcert van John Engels.