Anno 2006
neemt de multi-instrumentalist 'slechts' een alt- en een sopraansax mee,
alsmede een klarinet en twee fluiten. Het zijn niet alleen de vele
blaasinstrumen-ten die Ehrlich bespeelt, die zijn concerten gevarieerd en
boeiend maken. Het zijn ook de muzikanten waarmee hij komt. In de
afgelopen jaren speelde hij met Marc Ribot, Bobby Previte, Erik
Friedlander en vele andere New Yorkse vernieuwers. Nu komt hij met
de legendarische achter-de
schermen-pianist James Weidman, de in Nederland bekende begeleider van Misha Mengelberg bassist
Brad Jones en de jonge funky drumster Allison Miller.
Wellicht is een
andere reden dat Marty Ehrlich in Neder-land goed ligt, dat zijn muziek
aansluiting vindt bij wat de top van de Nederlandse musici probeert te
doen. Tijdens Ehrlichs concerten zijn er altijd wel een aantal prominente
improvisatoren aanwezig om zijn muziek te checken. Ehrlich zelf heeft geen
duidelijk beeld van de Nederlandse scene, maar noemt uit eigen
beweging de man aan wie hij het meest doet denken: rietblazer Michael
Moore. "Ik ken de Nederlandse scene eigenlijk nauwelijks.
Alleen Michael, die ken ik al uit mijn schooljaren, dus voordat hij naar
Nederland kwam. Hij is fantastisch, een heel bijzondere
man."
Michael Moore is niet alleen net als Ehrlich een
melodieus spelend klarinettist, hij is ook nog eens iemand die net als
Ehrlich met een cellist speelde. "Ja, hij had in de jaren negentig een
groep met Ernst Reijseger, erg goed. Ik speelde in die tijd met Erik
Fried-lander en Abdul Wadud. Weet je wat het is met invloeden? Soms ken je
de mensen niet eens waarvan anderen zeggen dat je op ze lijkt, en toch is
het zo. Hoogstwaarschijnlijk hebben die gasten dezelfde idolen als
jijzelf. In jouw geluid klinken de invloeden door van je voorbeelden. Want
ook je grote helden hebben hun eigen idolen."
Als componist is Ehrlich een van de meest lyrische en
veelzijdige van zijn generatie. Ehrlich houdt van afwisseling, maar zeker
ook van herkenbaarheid en helderheid. "Wat
me geruststelt, is het feit dat er mensen zijn die mijn
composities zeggen te herkennen: er bestaat blijkbaar zoiets als een 'echt
Marty-stuk'." Op het podium
tijdens zijn concert op het Utrechtse SJU Jazzpodium legt hij uit dat hij
een muzikale zoeker is: "Het volgende stuk heet 'Seeker’s Delight', het gaat
ons er om iedere song anders te laten klinken dan de vorige. De reden dat
we dat doen? Ja, waarom niet?"
Tijdens het
interview in Utrecht verontschuldigt hij zich voor een plots opkomend
gevoel van jetlag. "Niets aan de hand, hoor, het is een bekend gevoel."
Ehrlich knijpt zijn ogen even intens dicht en weer open en zegt: "We
hadden ons eerste concert van de Euro-pese tournee in Brugge. Dat was
gisteren en dat ging dus prima. Misschien weet je dat de tweede en de
derde dag het hardst aankomen. Dat is dus nu. Als ik zometeen nog even kan
slapen, dan gaat het wel weer."
De rest van het gesprek is Ehrlich aardig bij de les.
Hij grijpt een exemplaar van zijn nieuwe cd van tafel en zegt: "Het is
alweer een tijdje geleden dat ik in Europa was, iedereen wil weten wat ik
in de tussentijd deed. Toch praat ik het liefst over hetgeen waar ik nu
middenin zit. Dat is de cd 'News On The Rail', opgenomen met een grote
jonge band. Voor dit project kon ik me helemaal uitleven als componist en
arrangeur. Er zit een tuba in, een basklarinet, maar ook flugelhorn en trompet. James
Weidman is de pianist, die heb ik ook op deze tournee meegenomen. De piano
is een relatief recent verschijnsel in mijn muziek. Ik schreef al jaren
muziek voor andere blazers naast me. Nu combineer ik die twee dingen -
blazers en piano - en kom ik uit op een band van zes man. Het is een
spannende nieuwe richting voor me."
Tijdens het
concert in het Utrechtse SJU Jazzpodium blijken zijn fluiten ingepakt in
een oude wollen streepjestrui, en wordt Ehrlich zowaar zelfs even
nostalgisch. Het is een getailleerd model, dat zo lijkt weggegrist uit een
HEMA-breiboek uit de jaren zeventig. Ehrlich: "Ja mensen, deze trui paste
mij ooit, lang, lang geleden. Ik had hem aan tijdens mijn eerste Europese
tournee met Anthony Braxton in '77 of '78. Ik was hier met Charles Bobo
Shaw en Joe Bowie. Weet iemand waar hij uithangt? Hij schijnt in Nederland
te wonen."
Ehrlichs veelal akoestische muziek ontwikkelde zich
de laatste vijf jaar opvallend, en klinkt wezenlijk anders dan op eerdere
opnames te horen is. Ehrlich legt uit: "In het verleden speelde ik haast
principieel zonder piano. Ik schreef domweg geen muziek die geschikt was
voor een instrument dat harmonisch en ook nog eens percussief is. Ik had
het liefst andere blazers naast me, of ik speelde in een trio met alleen
bas en drums. De cd 'Song' uit 2001 was een vroege poging om meer
harmonisch getinte muziek te schrijven. Uri Caine is daar de pianist. Die
lijn zet zich nu door."
Op zijn cd's lijkt Ehrlich de voorkeur te geven aan minder
traditionele klankkleuren, zoals cello, hoorn en trombone. Op 'News On The Rail' speelt Howard
Johnson maar liefst drie diepe dreuninstrumenten: baritonsax, tuba en
basklarinet. Waarom zijn het zo vaak van die diepe, lage klanken? Ehrlich:
"Dat is eigenlijk heel simpel: ik speel zelf erg veel op nogal dun
klinkende instrumenten: klarinet, sopraansax, altsax en fluit. Heel af en
toe doe ik wat tenorsax of basklarinet, maar in feite heb ik gewoon wat
bottom nodig om zelf goed
te klinken."
Helaas zijn de
twee extra blazers thuisgebleven voor de huidige tournee. Op het SJU
Jazzpodium zien we een 'traditioneel' jazzkwartet van piano, contrabas en
drums. Is Ehrlich zich bewust van het feit dat hij binnen de experimentele
scene waarin hij zit vaak wordt gezien als traditionalist? "Ach,
de ene criticus ziet mij als een avant-gardist, een ander vindt me
te mainstream. Zolang deze meningsverschillen bestaan, kan ik met
een gerust hart doorgaan met componeren, want ze zijn er onderling nog
lang niet uit! Wat ik in dit licht ook interessant vind: mensen als
Anthony Braxton, Julius Hemphill en Muhal Richard Abrams, mensen met wie
ik veel heb gespeeld en gepraat, hadden het constant over 'de traditie'.
Werkelijk non-stop. Hoe zij probeerden een lijn door te trekken, iets toe
te voegen, of een vergeten element uit de traditie weer wilden
terugbrengen in hun muziek. Voor de buitenwereld waren ze de grootste
avant-gardisten in hun tijd, maar voor hun eigen
gevoel maakten ze deel uit van de traditie."
Dit artikel verscheen eerder op Kindamuzik.
Op dit artikel berust copyright! © 2006 Remco
Takken