Kamasi Washington - 'The Epic' (Brainfeeder, 2015)

Zeventien composities, samen goed voor 172 (!) minuten, verdeeld over drie schijfjes. Het is zowat de definitie van commerciële zelfmoord. Pas je het dan nog eens toe op jazz, dan lijkt het idee al helemaal van de pot gerukt. Wie heeft daar in deze tijden nog zin in? Of überhaupt tijd voor? En toch lijkt het nu al zeker dat Kamasi Washingtons opus 'The Epic' te boek zal staan als een van de beste dingen die de jazz in 2015 overkomen is.

tekst: Guy Peters
foto's: Geert Vandepoele & Cees van de Ven

De naam van de saxofonist was nog niet zo bekend, een gevolg van het feit dat hij zich voorlopig vooral ten dienste stelde van anderen en enkel een handvol releases uitbracht in eigen beheer. Maar die 'anderen' zijn dan wel zwaargewichten van zowel binnen als buiten de jazz. Herbie Hancock, Nas, Snopp Dogg en Lauren Hill huurden hem al in, terwijl hij ook aanwezig was op de meest bejubelde plaat van het jaar – Kendrick Lamars 'To Pimp A Butterfly' – en de laatste twee van Flying Lotus, die 'The Epic' uitbracht op zijn Brainfeeder-label. Dat verklaart voor een stuk zeker de opgemerkte entree.

En dat deze kolos episch is, kan je al afleiden aan het personeelslijstje: Washington werkt met een tienkoppige band met daarin twee bassisten, twee drummers, twee toetsenisten, een trompettist, trombonist en zangeres, maar doet ook beroep op een twintigkoppig koor én een orkest. Het resultaat: een immens voluptueuze luisterervaring, die regelmatig uit z'n voegen dreigt te barsten, maar tegelijkertijd uitpakt met een aanhoudende creativiteit die regelmatig naar adem doet happen. Dat heel wat leden van kernband The Next Step elkaar al kennen van hun kindertijd , is onvoorstelbaar. De solomomenten zijn nooit minder dan straf, meestal euforisch en verschroeiend, soms ronduit verbluffend.

Om een beeld te krijgen van het potentieel hoef je niet eens verder te kijken dan opener 'Change Of The Guard', waarin je meteen een compacte samenvatting van het album krijgt: de weldadige arrangementen van Curtis Mayfield, het majestueuze van Donald Byrds opnames met koor, het transcendente van het legendarische Coltrane-kwartet, filmische bombast, 70's funkgrooves, Afro-Latin jazz en een knoert van een thema, waar de grote filmcomponisten zó voor zouden tekenen. En dat nog eens aangevuld met solo's die kwistig verwijzen naar de gouden jaren van de hardbop en de schreeuw van de free jazz. Naast een bandleider en arrangeur is Washington zelf ook een intimiderend goede muzikant, met een sound die de link is tussen Coltrane, Archie Shepp en Pharoah Sanders.

Dat ruikt naar overdaad, zeker met het vooruitzicht van drie cd's, maar het is een album dat niet per se in zijn geheel beluisterd moet worden, terwijl er ook voldoende variatie is binnen deze bonte jazzwaaier om steeds opnieuw meegesleept te worden. En het is wel degelijk jazz, geen jazzy r&b, funk, hiphop of soul, al zitten die invloeden er allemaal in. In 'Final Thought' is het verpakt met kletterende percussie en een broeierig rollend orgel, in 'Askim' is het statig orkestraal, in 'Miss Understanding' groots, met een urgentie alsof het de duivel zelf was deze kleppers op de hielen zat.

Elders: 'Leroy And Lanisha' op de wip tussen smachtend en vurig, flarden Isaac Hayes en electric Miles in 'Re Run Home', een poppy versie van standard 'Cherokee' wordt uitgevoerd met een vintage Al Green-ritmesectie (on-weer-staan-baar), en dan is er nog een prachtversie van Debussy's 'Clair de Lune' (toch wel). En ook: swing, schwung, drive - hoe je het ook wilt noemen - in overvloed in deze muzikale dagdroom.

Natuurlijk is drie uur eigenlijk te veel van het goede en ja, de impact van 'The Epic' was bij een gebald uurtje misschien nog groter geweest, maar die weelde overvalt je hier met zo'n goesting, withete intensiteit, virtuositeit en gulle gedrevenheid dat klagen gewoonweg geen optie is. Iemand ooit al horen zeggen dat 'The Godfather' te lang is? Dat Miles Davis te veel platen maakte? Dat het Louvre te overweldigend is?

Of het album ooit zo'n status te beurt zal vallen, dat is afwachten, al is het een verdomd ambitieus werkstuk, verankerd in de traditie, maar duidelijk gesitueerd in het nu. En bovendien goed op weg om de sensatie van het moment te worden. Binnen de jazz, maar ook ver daarbuiten. En dat is maar goed ook, al is het maar omdat het duidelijk maakt dat vernieuwing het mooiste is dat een genre kan overkomen en in één beweging de duffe taarten eens goed op hun plaats zet. Eat this, Diana Krall.

Klik hier om 'The Epic' in zijn geheel te beluisteren.